سدیم از مهمترین مواد موجود در بدن :

از مهمترين مواد موجود در بدن، دو عنصر سديم كه گاهى اوقات به آن ناتريم هم مى گويند و پتاسيم يا به عبارتى كاليوم را به اتفاق مرورى بر اين دو داريم، البته از نقطه نظر تغذيه اى آنها.اين دو ماده معدنى از دسته ماكرو مينرال ها در كنار هم تقريبا يك نقش مكمل داشته و خصوصا در سطح سلولى تحت كنترل يك سيستم بسيار پيچيده و ظريف، تعادل درون و بيرون سلول هاى بدن را ممكن مى سازند. يعنى وجود اين دودر داخل و خارج سلول در مقابل هم و با نسبت هاى خاص لازم و ضرورى است كه خوشبختانه تكامل خدادادى آن را استوار داشته و در سطح ذره بينى و سلولي،موتورها و پمپ هايى در نظر گرفته شده كه در ديواره سلولى تبادل متقابل بين درون و بيرون سلول را از جمله در مورد سديم و پتاسيم كنترل مى كنند كه اين سيستم را پمپ سديم - پتاسيم مى نامند كه همين موضوع ريز و به ظاهر ساده، جهانى از نظام يكپارچگى و پايدارى را براى موجود زنده ممكن مى سازد. لذا اين دو عنصر غالبا در كنار هم مورد بحث و بررسى قرار مى گيرند و اينك خواص و نقش هاى هر يك از اين دو:

عنصر سديم :

اين مينرال، از عمده ترين عناصر موجود در محيط خارج سلولى است كه البته به صورت كاتيون Na+ حضور دارند. تا ۵۰ درصد از كل سديم بدن در مايع خارج سلولي، ۱۰ درصد در محيط داخل سلول و تا ۴۰ درصد مابقى آن در بافت استخوانى موجود است.

نقش سديم:

§         در خارج از سلول، كمك به حفظ فشار سلولى مى كند.

§         عامل هدايت جريان عصبى در اعصاب و كنترلگر انقباض در عضلات بدن است.

§         تنظيم كننده اسيديته يا PH در بدن است.

§         براى جذب گلوكز، اسيد آمينه و ... توسط ديواره سلولى ضرورى است.

جذب سدیم :

جذب سديم غذا، به راحتى از روده ها انجام گرفته و نيز توسط كليه ها باز جذب مى شود. دفع آن توسط كليه ها و تحت نظارت هورمونى به نام آلدوسترون انجام مى شود.

اين عنصر تا ۲۰۰ ميلى گرم روزانه مورد نياز است. جالب است كه دريافت از غذا عملا تا چند گرم در روز است كه طى عمل فرايند مواد غذايى نيز چند گرم بيشتر هم مى شود. لذا ما در مجموع حتى تا ۸ گرم دريافت روزانه داريم.مقدار بالاى سديم در سرم هيپوناترس در اثر كمبود آب بدن كه باعث غلظت بالاى سديم مى شود رخ مى دهد كه عواقب آن خطر بيمارى هاى قلبي، آسيب كليوى و فشار خون بالاست.برعكس هيپوناترس در اثر اسهال شديد يا فعاليت زياد بدنى و نيز داروهاى ديورتيك ادرارآور حاصل مى شود كه عامل سستى بدن، خستگي، گيجي، اسپاسم عضلانى و كاهش فشار خون مى شود.اما ببينيم از لحاظ تغذيه اى چه بايد كرد؟ به طور كلى اين عنصر در غذاهاى حيوانى يافت مى شود و خيلى كمتر در منابع گياهي. ميوه ها نيز مقدار كمى از آن را دارا هستند. دقت كنيد كه غذاها طى مراحل فرايند، مثلا طى كارخانه اى شدن كنسرو و ... از اين مينرال غنى تر مى شوند و البته منبع خوراكى معمول آن چيست: نمك طعام، لازم ولى به حد كافي! دقت بفرماييد كه اين ماده خوراكى به سم سفيد تشبيه مى شود كه بررسى چگونگى خطرآفرينى آن و مقادير مجاز و غيرمجاز مصرفى آن، نياز به بحث طولانى و پيچيده دارد.به اين ترتيب مرور بر خواص و نقش هاى عنصر بعدى و همقطار سديم، يعنى پتاسيم را به اتفاق هم در جلسه بعد بررسى خواهيم كرد تا دامنه اطلاعات خود از مواد معدنى را گسترش دهيم. با ما باشيد.

منبع : روزنامه همشهری